İnsan hayatı niyetleri kadar değerlidir. Aynı işi yapan iki insan dışarıdan bakıldığında birbirine benzer görünse de Allah katındaki değerleri niyetlerine göre farklı olabilir.

Bir insan ilim öğrenir; biri makam için, diğeri Allah’ın rızası için.

Bir insan yardım eder; biri övülmek için, diğeri Rabbinin hoşnutluğunu kazanmak için. İşte ameller arasındaki bu büyük farkı ortaya çıkaran şey niyettir.

Niyet, kalbin yönelişi ve iradesidir. İnsan neyi amaçlıyor, kimin için yaşıyor, ne uğruna mücadele ediyor? Bu soruların cevabı onun niyetini ortaya koyar.

Kur’an ve sünnet, müminin sadece ne yaptığına değil, neden yaptığına da dikkat etmiştir. Çünkü Allah Teâlâ amellerimizin şekline değil, öncelikle kalplerimize bakmaktadır.

Kur’an’da Niyet ve İhlâs

Kur’an-ı Kerim’de niyet kelimesi açıkça çok az geçse de ihlâs, samimiyet ve Allah rızası kavramlarıyla niyetin özü sürekli vurgulanır.

Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Halbuki onlara ancak dini Allah’a has kılarak, ihlas ile O’na kulluk etmeleri emredilmişti.” (Beyyine, 5)

Bir başka ayette: “De ki: Benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi Allah içindir.” (En'âm, 162)

Bu ayet müminin niyet manifestosudur. Namazı da, ticareti de, ailesiyle ilgilenmesi de, mücadelesi de Allah için olmalıdır.

Yusuf Aleyhisselam’ın iffetini koruması, İbrahim Aleyhisselam’ın ateşe yürüyüşü, Musa Aleyhisselam’ın Firavun karşısındaki cesareti ve Resûlullah’ın bütün mücadelesi Allah rızasına dayanan tertemiz niyetlerin sonucudur.

Hadislerde Niyetin Önemi

İslam tarihinde niyet konusunda en meşhur hadis şudur:

“Ameller niyetlere göredir. Herkes için ancak niyet ettiği şey vardır.” (Buhârî ve Müslim)

İmam Buhârî, Sahih’inin ilk hadisi olarak bu hadisi seçmiştir. Çünkü ona göre bütün amellerin temelinde niyet vardır.

İmam Şâfiî rahmetullahi aleyh şöyle demiştir: “Bu hadis ilmin yetmiş babına girer.”

Bir başka hadiste Resûlullah (Sav) şöyle buyurmuştur:

“Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz. Ancak kalplerinize ve amellerinize bakar.” (Müslim)

Demek ki Allah katında değer kazandıran şey sadece yapılan iş değil, o işin hangi kalple yapıldığıdır.

Sahabe Niyeti Nasıl Anladı?

Sahabe nesli niyeti hayatlarının merkezine koymuştu.

Ebu Bekir es-Sıddık malını infak ederken insanların övgüsünü değil Allah’ın rızasını arıyordu.

Ömer bin Hattab “Amellerinizden önce niyetlerinizi düzeltin” diyerek niyet muhasebesinin önemini hatırlatıyordu.

Ali bin Ebu Talib ise şöyle diyordu: “Amelin kabul edilmesi için gösterilen çaba, amelin kendisinden daha önemlidir.”

Sahabeler bir sefere çıkarken, bir sadaka verirken, hatta bir hurma yerken bile niyetlerini Allah rızasına bağlamaya çalışıyorlardı.

Çünkü onlar biliyorlardı ki küçük bir amel samimi niyetle büyür, büyük bir amel ise kötü niyetle küçülür.

Âlimler ve Davetçiler Niyet Konusunda Ne Dediler?

İmam Gazali şöyle der: “Kalp Allah için olursa az amel çok olur; Allah için olmazsa çok amel az olur.”

Abdülkadir Geylani ise talebelerine sürekli şu nasihati yapardı: “Önce niyetinizi düzeltin, sonra işe başlayın.”

Hasan el-Basri şöyle buyurur: “Niyet, amelden daha tesirlidir. Çünkü amel sona erer; niyet ise devam eder.”

Davet önderleri de aynı hakikati dile getirmiştir. İnsanları Allah’a çağıran kimseler, davetin başarıya ulaşmasının öncelikle samimiyete bağlı olduğunu ifade etmişlerdir. Çünkü Allah için yapılan küçük bir hizmet, gösteriş için yapılan büyük faaliyetlerden daha bereketlidir.

Niyetin Faydaları

Samimi niyet;

Amellere bereket kazandırır.

Küçük işleri büyük sevaplara dönüştürür.

Kulun ihlasını artırır.

Riya ve gösterişten korur.

Zor zamanlarda sabrı güçlendirir.

Kulluğu sürekli hale getirir.

Allah’ın yardım ve bereketine vesile olur.

Bir mümin uyurken bile sevap kazanabilir. Eğer dinlenmesini daha güzel ibadet etmek için niyet etmişse, uykusu dahi ibadet hükmüne geçebilir.

İşte niyetin bereketi budur.

Sonuç

Bugün Müslümanların en büyük ihtiyaçlarından biri niyet muhasebesidir. Yaptığımız işleri neden yaptığımızı sık sık kendimize sormalıyız.

Namazımız kimin için?
İlmimiz kimin için?
Davamız kimin için?
Mücadelemiz kimin için?

Bu soruların cevabı Allah ise, yolumuz bereketli olacaktır.

Niyet düzelirse amel düzelir.
Amel düzelirse hayat düzelir.
Hayat düzelirse toplum düzelir.

Unutmayalım ki Allah katında değerimizi belirleyen makamlarımız, servetimiz veya insanların alkışları değil; kalbimizin yöneldiği istikamettir.

Dua

Allah’ım!

Kalplerimizi ihlas ile doldur.
Bizi rızandan başka hiçbir şeyi amaç edinmeyen kullarından eyle.
Amellerimizi kabul olunan amellerden, niyetlerimizi halis niyetlerden kıl.
Bize gösterişten, kibirden ve samimiyetsizlikten uzak bir kulluk nasip eyle.

“Rabbimiz! Bizleri doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi eğriltme ve katından bize rahmet bağışla. Şüphesiz bağışı en çok olan Sensin.” Âmin.