Dört yıldır Bilal-ı Habeş efendimizin ilk ezanı okuduğu gün olan 15 Haziran günü beşinci haremi şerif olarak bilinen Ulu camide anılıyordu bu defa 8 Mart “Dünya Veda Hutbesi Günü” olarak bu mübarek avluda anıldı. Bu önemli çalışmadan dolayı Diyarbakırlıları tebrik ediyor, bu iki sese de kulak vermek lazımdır diye düşünüyorum.

Biz millet olarak ezanımıza sahip çıkabilseydik, insanımız firesiz tamamı ezanın anlamını, amacını, şeriat-ı garra içindeki yerini bilseydi, eminin daha samimi , daha da dinine bağlı, şahsiyetli bir toplum olurduk. En azında “filankes büyük başka büyük yok” diyerek önümüze slıgan bırakan kimselerin tuzağına düşmezdik çünkü “Allah-u ekber(En büyük Allah)” olduğunu bilirdik, acaba hayatta bundan daha önemli bir değer var mı?

Veda Hutbesine gelince insanlık için bir huzur reçetesidir. Hicretin 10.yılı 9 Zilhicce ve Miladi 632 yılı 8 Mart günü okunan bu hukuki, insani ve İslami deklarasyona her zamankinden daha çok bu gün ihtiyaç vardır.

Bu bir Cuma hutbesi değildir, aynı gün farklı zaman ve yerde 100 bini aşkın bir sahabe kitlesine seslenen Resul-i ekrem Hz.Muhammed(sav) karşısındaki topluluğa 12 defa seslenmiş üç defa ey ashabım demiş, iki defa ey ehli iman demiş, yedi defa da ey insanlar demiş, bundan da anlaşılıyor ki bu hutbeye tüm insanlık muhtaçtır.

Bu kadar seçkin metnin içinde “şayet kadınlarınız istemediğiniz kişileri evlerinize alırsa hafifçe dövebilirsiniz” şeklinde geçen şartlı bir uyarıyı o anormal durumu dile getirmeden “kadınları dövebilirsiniz” diyormuş şeklinde tartışmaya açmak bir ark niyet hissi veriyor. Aslında Peygamber(sav) bir cinayeti önlüyor, düşünün mahallede dengesiz bir insan var ve siz eşinize “hanım şu kişiyi evimize almayalım” diyorsunuz ve geldiniz ki aynı kişi evinizde ne tepki gösterirsiniz? belki de kıyametler kopartırsınız, ya da katil bile olabilirsiniz değil mi? “Kadın bu adamın evimizde ne işi var” diyerek. Her halde o malum kişiye “hoş geldin bey” diyecek haliniz yok değil mi? Yani o uyarı dahi insan hiddetini frenlemek için ciddi bir hatırlatmadır.

Malum Veda hutbesi bir yazıda analiz edilemez. Ben okullarda ve kurumlarda, Diyanetin ilan ettiği “Mevlidi Nebi yılı” münasebetiyle veda hutbesini anlatmaya gayret eden bir kardeşinizin, baktım ki her anlatışımda faydalı bilgiler aklıma geliyor, ben anlattıkça dinleyiciler mutlu oluyor, ya Allah deyip “İnsan Hakları Nebevi Beyannamesi” adıyla bir risale yazdım. Aslında daha hacimli bir kitap da yazılabilirdim ama veda hutbesinin orijinal mesajı uzun açıklamalarımın arasında kaybolmasın diye kitabı kısa tuttum.

Veda Hutbesi şimdiye kadar neden Namaz, Oruç, Hac, Zekat kadar gündemimize gelmemiş? her Müslüman onu baş ucunda tutmuyor? Onu da anlamış değilim.

Diyanetten İstirhamımdır, tüm benliğime talebimdir, içtenlikle isteğindir 8 Mart günü “Dünya Veda Hutbesi Günü” olarak ilan edilsin, o hafta da “Dünya Veda Hutbesi Haftası” olarak değerlendirilsin, o haftanın içinde yer alan hem Cuma va’zında  hem de hutbesinde muhakkak veda hutbesine değinerek Müslümanlar uyarılsın.

İslam’ın temel değerlerinden bir olan halk diliyle “Peygamberinin vasiyetine” sahip çıkmak lazımdır, elzemdir, vaciptir.

Diyarbakır İl müftülüğünün Veda hutbesine sahip çıkması takdire şayandır. Bu konuda ki hassasiyetinden dolayı il müftümüz Celal Büyük hocamızı tebrik ediyorum. Veda hutbesinin çerçeveye alınmış halini esnafa dağıttığını da biliyorum. Zaten bu veda hutbesini anlatma fikri de Celal Büyük hocamızın Ağustos 2025’te Diyarbakır Sivil Toplum Kuruluşuyla yaptığı toplantıda söz vermiştim. O gün toplantının konusu Mevlid-i Nebi yılı olduğunu söyledi, kim ne yapabiliyorsa bir sivil inisiyatif olarak peygamberimizi anlatalım demişti, ben de Türkiye Aile Meclisi Güneydoğu Bölge Başkanı sıfatıyla toplantıya katılmıştım, Veda Hutbesi üzerinde Peygamberi anlatmayı taahhüt etmiştim. Yani yaptığım çalışmalarda hem diyanetin hem de İl müftümüzün da payı var.

Evet yazıyı burada sonlandıralım, ama Veda Hutbesine sahip çımaya devam edelim.

Selam ve esenlikle kalın.

Eyüphan Kaya

Türkiye Aile Meclisi Bölge Başkanı