Ramazan, yalnızca bireysel ibadetlerin yoğunlaştığı bir zaman dilimi değildir. O, toplumu ve aileyi yeniden inşa eden ilahi bir eğitim mevsimidir. Bu yönüyle Ramazan, “Aile Yılı” vurgusunun en anlamlı zemini, en sahih başlangıç noktasıdır. Çünkü İslam’da kulluk bilinci, önce kalpte, sonra evde, ardından toplumda kök salar.

Kur’ân-ı Kerîm bu hakikati açıkça ilan eder:

“Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi ateşten koruyun.” (Tahrîm, 6)

Bu ayet, ibadetin sadece bireysel bir sorumluluk değil; ailesel ve kuşaklar arası bir emanet olduğunu bildirir.

Ramazan ve Namaz: Bilincin Ayağa Kalktığı An

Ramazan’da kılınan namaz, yalnızca vakit ibadeti değildir. O, insanın gün içindeki dağınıklığını toplayan, yönünü yeniden Allah’a çeviren bir duruştur. Namazın ardından yapılan tesbihatlar ise bu duruşun hayata taşınan devamıdır.

“Beni anın ki Ben de sizi anayım.” (Bakara, 152)

Zikir, Allah’ı hatırlamak kadar, kendini unutmamaktır. Ramazan’da bu bilinç daha da derinleşir.

“Subhanallah”: Ailede Tevazu ve Sınır Bilinci

“Subhanallah” zikri, Allah’ı her türlü eksiklikten tenzih ederken, insana da haddini öğretir. Aile içinde bu bilinç son derece belirleyicidir. Çünkü ailede yaşanan birçok kriz, insanın kendini merkeze koymasından kaynaklanır.

Kur’an şöyle buyurur:

“O’nun benzeri hiçbir şey yoktur.” (Şûrâ, 11)

Bu cümle, ebeveyne de çocuğa da şunu öğretir: Mutlak olan Allah’tır, biz ise sınırlıyız. Bu idrak, ailede merhameti ve anlayışı doğurur.

“Elhamdülillah”: Ramazan Sofrasında Şükür Eğitimi

Ramazan, nimetin fark edildiği aydır. Açlık, şükrü öğretir; sofra ise hamdi dillendirir. “Elhamdülillah” diyen bir aile, nimeti sahiplenmez; emanet bilir.

Resûlullah (sav) buyurur: “Şükreden kul, nimeti artırır.” (Ahmed b. Hanbel)

Şükürle kurulan evler, kanaat ve huzur üretir.

“Allahu Ekber”: Evde Kurulan İlahi Ölçü

“Allahu Ekber”, yalnızca namazda değil; ailedeki otorite anlayışında da belirleyicidir. Evde kimin sözü büyüktür? Güç mü, para mı, öfke mi? Yoksa Allah’ın ölçüsü mü?

“Büyüklük yalnızca Allah’a aittir.” (Câsiye, 37)

Bu bilinçle büyüyen çocuk, beşerî otoriteler karşısında ezilmez; kul olmaktan kurtulur.

“Estağfirullah”: Ailede Tevbe Kültürü

Aile içinde hata kaçınılmazdır. Ancak önemli olan hatada ısrar değil; istiğfar bilincidir. “Estağfirullah” diyen bir anne-baba, çocuğuna kusursuzluk iddiasını değil; tevbe ahlâkını öğretir.

“Allah, tevbe edenleri sever.” (Bakara, 222)

Bu sevgi, evin atmosferine huzur olarak yansır.

Tesbihat ve Çocuklar: Sessiz Ama Kalıcı Eğitim

Çocuklar en çok söyleneni değil, yaşananı öğrenir. Namazdan sonra yapılan tesbihatlar, çocukların zihninde silinmeyen izler bırakır.

Resûlullah ﷺ buyurur: “Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüzden sorumlusunuz.” (Buhârî)

Ailede zikir varsa, çocukta vicdan gelişir.

Salavat: Ailenin Ortak Rol Modeli

Peygamberimize getirilen salavat, inancın teoride kalmamasını sağlar. Aileye ortak bir ahlâk modeli sunar.

“Andolsun, Allah’ın Resûlü’nde sizin için güzel bir örnek vardır.” (Ahzâb, 21)

Sünnet, evde yaşandıkça toplumda kökleşir.

Sonuç: Ramazan, Ailede Başlar

Aile Yılı’nda Ramazan’ı doğru anlamak istiyorsak şunu bilmeliyiz: Namaz camide, tesiri evde başlar. Tesbihatla yoğrulan bir aile, ahlâkla ayakta duran bir toplumun çekirdeğidir.

Dua:

Allah’ım! Ramazan’ı ailelerimiz için diriliş vesilesi eyle. Evlerimizi namazla, dillerimizi zikirle, kalplerimizi imanla mamur eyle. Nesillerimizi salih kullarından eyle. Âmin.